کتاب معضلی به نام اختلال یادگیری و رفتاری دانش‌آموزان، تألیف فرزانه رشیدی منتشر شد!

پیشگفتار

اختلالات یادگیری که به‌عنوان ناتوانی‌های یادگیری نیز شناخته می‌شوند، مجموعه‌ای از شرایط عصبی هستند که بر توانایی فرد در کسب، پردازش، تفسیر، ذخیره یا تولید اطلاعات به شیوه‌ای معمولی تاثیر می‌گذارند. در واقع این‌طور هم می‌توانیم بگوییم که دانش‌آموزانی با اختلال یادگیری، متفاوت از دیگران می‌شنوند، می‌بینند و درک می‌کنند. این اختلالات می‌توانند در مهارت‌های یادگیری مانند خواندن، نوشتن، ریاضیات و ارتباطات اختلال ایجاد کنند، به این طریق دانش‌آموزان در مدرسه و خانه دچار چالش می‌شوند. البته توجه به این نکته مهم است که اختلالات یادگیری نشان‌دهنده‌ی کمبود هوش نیست. افراد مبتلا به اختلال یادگیری ممکن است هوش متوسط یا بالاتر از حد متوسط داشته باشند، اما در زمینه‌های خاص یادگیری با مشکلاتی مواجه شوند. در ضمن والدین و معلمان، نباید کودکانی با اختلال یادگیری را به تنبلی و بی‌انگیزگی متهم کنند و با آن‌ها طوری رفتار کنند که انگار تنبل هستند. علل دقیق اختلالات یادگیری به‌طور کامل شناخته‌شده نیست و در واقع نمی‌توان یک دلیل واحد و مشخص را برای ایجاد اختلال یادگیری در نظر گرفت، بلکه اختلالات مربوط به یادگیری احتمالا ناشی از ترکیبی از عوامل ژنتیکی، عصبی، محیطی و شناختی هستند. به طور کلی می‌توان علائم اولیه این اختلال را به صورت زیر خلاصه کرد:

• فاصله توجه کوتاه و مشکل در تمرکز
• حافظه ضعیف
• مشکل در پیروی از دستورالعمل‌ها
• هماهنگی ضعیف دست و چشم یا بدن
• مشکل در خواندن و درک مطلب
• مشکل در درک مفاهیم جدید
• مشکل در یادگیری الفبا، روزهای هفته، اعداد و غیره
• دیرتر از اکثر بچه‌ها صحبت می‌کنند
• رشد آهسته دایره واژگان
• توانایی ضعیف فرد در خواندن یا نوشتن یک متن

علاوه بر موارد ذکر شده دکتر جیمز موریسون در کتاب DSM-۵ توصیفات دقیقی از نحوه تشخیص اختلال LD (learning disability) عنوان کرده است. به هرصورت باید توجه داشت اختلال یادگیری در دانش‌آموزان ابتدایی می‌تواند به چالش‌های بزرگی تبدیل شود و حتی آینده آن‌ها را تحت تاثیر قرار دهد، اما با شناخت این اختلالات، تشخیص به‌موقع و ارائه راهکارهای مناسب، می‌توان بهبود قابل ملاحظه‌ای در عملکرد تحصیلی و رشد فردی این دانش‌آموزان داشت. همچنین، نقش همکاری بین معلمان، والدین و مربیان (درمانگران) در مدیریت این اختلالات بسیار حیاتی است. مشکل دیگری که اغلب گریبان گیر کودکان می‌شود اختلال رفتاری است. اختلال رفتاری به الگوهای ناهنجار و مداوم رفتاری گفته می‌شود که بر عملکرد فرد در زمینه‌های مختلف مانند روابط اجتماعی، تحصیلی و خانوادگی تأثیر منفی می‌گذارد. این اختلالات می‌توانند به شکل پرخاشگری، نافرمانی، اضطراب شدید، یا بی‌توجهی ظاهر شوند و معمولاً ریشه‌های ژنتیکی، محیطی، و روان‌شناختی دارند. عدم درمان اختلالات رفتاری کودکان منجر به بروز ناسازگاری هایی در سنین بزرگسالی می‌شود. به همین خاطر توصیه می‌شود در صورت مشاهده‌ی هر گونه اختلالات رفتاری، سریعا اقدام به درمان آن نموده تا بتوانید از آسیب‌های بعدی پیشگیری کنید. درمان اختلالات رفتاری کودکان به چند صورت انجام می‌شود و انتخاب آن بستگی به نوع اختلال و عوامل تاثیرگذار بر آن دارد. نشانه‌های عمده‌ی اختلالات رفتاری کودکان به صورت غر زدن یا نافرمانی در آن‌ها دیده می‌شود. ولی امکان دارد که در بعضی از کودکان این مشکلات رفتاری با شدت بیشتری نشان داده شوند و به عنوان اختلالات رفتاری شناخته شود. برای کودکان خردسال در سنین مشخص، ممکن است برخی مشکلاتی پیش بیاید که منجر به بروز برخی اختلالات رفتاری کودکان در آن‌ها شود. در ارزیابی و درمان اختلال رفتاری کودکان، اصلی‌ترین نکته‌ای که وجود دارد بررسی سطح رشد کودک است. اختلالات رفتاری کودکان، برای والدین تا مواقعی که کودک از خود رفتاری خارج از محدوده ی سنی اش بروز ندهد، قابل تشخیص نمی‌باشد. شیطنت و شلوغی، بازیگوشی، حرف گوش ندادن و… رفتارهای طبیعی برای کودکان به حساب می‌آیند ولی تکرار بیش از حد آن‌ها به اندازه‌ای که غیر قابل کنترل باشند، جز اختلالات رفتاری کودکان به حساب می‌آید. خانواده‌ها در صورت مواجه شدن با این مشکلات باید در اولین فرصت باید برای درمان آن به یک مرکز مشاوره مراجعه کنند. اختلالات رفتاری کودکان انواع مختلف و گوناگونی دارند که شایع‌ترین آن‌ها به شرح زیر هستند:

1. بیش فعالی
2. لجبازی
3. تیک
4. آتش افروزی
5. اختلال سلوک
6. انواع فوبیاها
7. ترس
8. دزدی
9. اوتیسم